به عنوان یک مدیر محصول حرفهای، اولویتبندی بکلاگ (Product Backlog) یکی از کلیدیترین وظایف ماست تا مطمئن شویم تیم روی مواردی کار میکند که بیشترین ارزش را ایجاد کند. شما میخواهید از مقیاس ۱ تا ۱۰ برای ارزش تجاری (Business Value) و ارزش کاربری (User Value) استفاده کنید، اما بدون تکیه بر شهود و بر پایه دادهها. این عالیه، چون روشهای دادهمحور کمک میکنن تصمیمگیریها شفافتر و قابل دفاعتر بشن. من یک روش ساده پیشنهاد میدم که پیچیده نیست: استفاده از یک سیستم امتیازدهی وزنی (Weighted Scoring) بر پایه معیارهای قابل اندازهگیری. این روش الهامگرفته از فریمورکهایی مثل RICE (Reach, Impact, Confidence, Effort) هست، اما سادهسازیشده برای تمرکز روی ارزش تجاری و کاربری.
گامهای کلی روش پیشنهادی
این روش رو میتونید در یک spreadsheet ساده مثل Google Sheets یا Excel پیاده کنید. هر آیتم بکلاگ رو بر اساس دو دسته اصلی (ارزش تجاری و ارزش کاربری) امتیاز بدید، و امتیازها رو از دادههای موجود (مثل آنالیتیکس، نظرسنجیها یا گزارشهای مالی) استخراج کنید. هدف اینه که امتیازها رو “محاسبه” کنید، نه اینکه حدس بزنید.
- تعریف معیارهای ساده و دادهمحور:
- برای هر ارزش، ۲-۳ معیار کلیدی انتخاب کنید که قابل اندازهگیری باشن. این معیارها رو وزنی بدید (مثلاً مجموع وزنهها ۱۰۰٪ بشه) تا امتیاز نهایی محاسبه بشه.
- مقیاس امتیازدهی برای هر معیار: ۱ تا ۱۰ (۱=کمترین تأثیر، ۱۰=بیشترین).
- جمعآوری دادهها:
- از ابزارهای موجود مثل Google Analytics، Mixpanel، نظرسنجیهای کاربر (مثل NPS یا CSAT)، گزارشهای فروش، یا حتی دادههای تاریخی پروژههای مشابه استفاده کنید. اگر دادهای ندارید، از تخمینهای اولیه بر پایه دادههای مشابه شروع کنید و بعداً بهروزرسانی کنید.
- محاسبه امتیاز نهایی:
- امتیاز هر معیار رو ضرب در وزنش کنید، جمع بزنید، و امتیاز کلی برای ارزش تجاری و کاربری بدست بیارید (از ۱ تا ۱۰).
- سپس، اولویت کلی آیتم رو میتونید با ترکیبی از این دو (مثلاً میانگین یا فرمول Value / Effort) محاسبه کنید.
پیشنهاد برای ارزش تجاری (Business Value)
ارزش تجاری معمولاً به تأثیر روی کسبوکار مثل درآمد، هزینهها یا رشد مربوط میشه. معیارهای ساده و دادهمحور:
- معیار ۱: تأثیر روی درآمد یا رشد (وزن: ۵۰٪): پیشبینی افزایش درآمد یا کاربران جدید بر اساس دادههای گذشته. مثلاً اگر ویژگی مشابهی قبلاً ۵٪ درآمد رو افزایش داده، امتیاز ۵ بدید. داده از: گزارشهای مالی یا A/B tests.
- معیار ۲: کاهش هزینهها (وزن: ۳۰٪): محاسبه صرفهجویی در زمان یا منابع (مثلاً کاهش پشتیبانی مشتری). داده از: تیکتهای پشتیبانی یا هزینههای عملیاتی.
- معیار ۳: همراستایی با اهداف استراتژیک (وزن: ۲۰٪): امتیاز بر اساس اینکه چقدر به KPIهای شرکت (مثل سهم بازار) کمک میکنه. داده از: داشبوردهای KPI یا گزارشهای رقبا.
مثال محاسبه: فرض کنید آیتم “افزودن پرداخت آنلاین”:
- درآمد: پیشبینی ۸٪ افزایش فروش (امتیاز ۸).
- هزینه: کاهش ۲۰٪ تیکتها (امتیاز ۶).
- استراتژیک: همراستا با هدف رشد (امتیاز ۷).
- امتیاز نهایی: (۸×۰.۵) + (۶×۰.۳) + (۷×۰.۲) = ۴ + ۱.۸ + ۱.۴ = ۷.۲ (از ۱۰).
پیشنهاد برای ارزش کاربری (User Value)
ارزش کاربری به رضایت و تجربه کاربر مربوط میشه. معیارهای ساده:
- معیار ۱: تأثیر روی رضایت کاربر (وزن: ۵۰٪): بر اساس دادههای NPS یا نظرسنجیها. مثلاً اگر ویژگی مشابهی NPS رو ۱۰ امتیاز افزایش داده، امتیاز ۱۰ بدید. داده از: نظرسنجیها یا بازخوردهای اپ.
- معیار ۲: تعداد کاربران تحت تأثیر (وزن: ۳۰٪): درصد کاربرانی که از ویژگی استفاده میکنن. داده از: آنالیتیکس (مثل active users).
- معیار ۳: کاهش مشکلات کاربر (وزن: ۲۰٪): کاهش نرخ خروج یا ارورها. داده از: نرخ churn یا لاگهای اپ.
مثال محاسبه: همان آیتم “پرداخت آنلاین”:
- رضایت: نظرسنجیها نشون میدن ۷۰٪ کاربران خواهانش هستن (امتیاز ۷).
- تعداد کاربران: ۴۰٪ کاربران فعلی تحت تأثیر (امتیاز ۴).
- مشکلات: کاهش ۱۵٪ خروج از سبد خرید (امتیاز ۵).
- امتیاز نهایی: (۷×۰.۵) + (۴×۰.۳) + (۵×۰.۲) = ۳.۵ + ۱.۲ + ۱ = ۵.۷ (از ۱۰).
چگونگی اولویتبندی کلی
- حالا برای هر آیتم، امتیاز تجاری و کاربری رو دارید. میتونید یک امتیاز کلی بسازید: مثلاً (ارزش تجاری + ارزش کاربری) / ۲، یا اگر تلاش (Effort) رو هم در نظر بگیرید، Value / Effort (که Effort رو با story points اندازه بگیرید).
- بکلاگ رو بر اساس امتیاز کلی مرتب کنید (بالاترین اول).
- هر ۱-۲ هفته بازنگری کنید، چون دادهها تغییر میکنن.
این روش سادهست (فقط نیاز به یک جدول داره)، دادهمحوره (تکیه بر اعداد واقعی)، و انعطافپذیر. اگر دادههای اولیه ندارید، از پروژههای گذشته شروع کنید و gradually داده جمع کنید.
دیدگاهتان را بنویسید